Brandwonden horen bij de ernstigste letsels die een mens kan oplopen. Snel en goed handelen is van groot belang, om zo de schade aan het lichaam te beperken.
Koelen, koelen en nog eens koelen, dat is de belangrijkste boodschap die wij je willen meegeven. Verder leer je op deze pagina hoe je verder moet handelen in deze ingrijpende situatie.
Brandwonden eigenschappen en oorzaken
Brandwonden ontstaan door beschadiging van de huid door de volgende hittebronnen:
Vuur en vlammen: soms staat ook het slachtoffer zelf in brand.
Hete vloeistoffen: zoals water, olie en vet.
Straling: stralingswarmte afkomstig van bijvoorbeeld de zon of open vuur.
Hete gassen en dampen: waaronder stoom, rook en roet.
Hete voorwerpen: hierdoor ontstaan contactverbrandingen. Vaak is er een combinatie te zien van hitte en druk (bijvoorbeeld bij ovens).
Elektriciteit: Elektriciteit kan op twee manieren brandwonden veroorzaken:
– De stroom is door het lichaam gegaan en kan hiermee kleine en grote inwendige schade, of een hartstilstand veroorzaken.
– Een elektrische vonk kan brandwonden veroorzaken.
Chemische stoffen: veroorzaken een brandende of bijtende reactie op de huid. Bijtend: bijvoorbeeld zoutzuur en gootsteenontstopper.
De ernst van de brandwond
Het is niet altijd goed te zien hoe ernstig de brandwond nu eigenlijk is. De ernst van brandwond staat niet op zich, maar hangt met meerdere dingen samen:
Diepte van de wond.
Grootte van de beschadiging.
Plaats op het lichaam: een lichaamsdeel met een kleine doorbloeding zal minder schade ondervinden.
De oorzaak: door welke hittebron, de temperatuur, de duur van de blootstelling.
Verder bepalen ook de leeftijd, de lichamelijke gesteldheid en ander letsel hoe ernstig het letsel is.
Gevaar van brandwonden
Een brandwond is veel méér dan alleen een beschadiging van de huid, het brengt ook andere gevaren met zich mee. Deze gevaren zijn:
Infecties door beschadiging van de huid.
Vochtverlies: brandwonden verliezen vocht. Zo ontstaat er een tekort aan vocht in de bloedvaten en kan het lichaam in een shock raken.
Onderkoeling doordat de huid de warmte niet goed meer kan vasthouden.
Andere klachten bij brandwonden: snelle hartslag en ademhaling, vermoeidheid, concentratieverlies en misselijkheid.
Diepte van verbranding
Brandwonden zijn er in 3 gradaties: 1e, 2e en 3e graads verbrandingen.
In het volgende schema vind je de symptomen en hoe snel het geneest.
1e graads
Symptomen huid:
– rood
– droog
– licht gezwollen
– pijnlijk
– geneest snel: geen ziekenhuisbehandeling nodig.
2e graads
Symptomen huid:
– rood
– licht gezwollen
– pijnlijk
– blaarvorming
– geneest binnen 2 á 3 weken.
3e graads
Symptomen huid:
– wit (gekookt)
– of zwart (verkoold)
– droog
– leerachtig
– pijnloos
– geneest alleen met een huidtransplantatie.
Brandwonden behandelen
Voor alle wonden geldt: EERST WATER, DE REST KOMT LATER!
Het belangrijkste bij brandwonden is dat de hitte uit de wond verdwijnt. Zo beperkt je de schade die de hitte aan het lichaam heeft toegebracht. De bloedvaatjes vernauwen zich, het vochtverlies vermindert en de pijn verdwijnt.
Als je geen leidingwater voorhanden hebt, gebruik dan slootwater.
Brandwonden behandeling (2e en 3e graads)
Hieronder zie je de algemene regels die je toepast bij 2e en 3e graads brandwonden.
Koelen met water: laat minstens 10 minuten lauw en zacht stromend water over de wond stromen. Lauw om onderkoeling en sluiten van de huid te voorkomen, een zachte straal om zo weinig mogelijk pijn te veroorzaken. Voor koelen kun je ook een hydrogel verband gebruiken, voor grote brandwonden wordt dit tegenwoordig zelfs geadviseerd.
Sieraden verwijderen: kijk eerst of het slachtoffer dit zelf kan. De wond kan opzwellen en daardoor kunnen de sieraden afknelling veroorzaken.
Verwijder kleding, maar trek het niet los van de huid. Houd kleding die in de huid gebrand is goed nat.
Dek de wonden na koeling af met een niet verklevend gaas, zoals metalline. Is dit er niet, gebruik dan een schone theedoek, een laken of een zakdoek.
Schat de grootte van de brandwond in. De grootte van één hand met gestrekte vingers is ongeveer 1% van het lichaamsoppervlak. Men spreekt al van uitgebreide verbranding als het lichaam voor meer dan 10% verbrand is.
Raadpleeg altijd een arts bij 2e of 3e graads brandwonden en beoordeel of je een arts of 1-1-2 moet alarmeren.
Waarschuw ALTIJD een arts als:
je blaren ziet en de huid is aangetast.
het gezicht verbrand is.
als de brandwond bij of op een gewricht zit.
de brandwond veroorzaakt is door elektriciteit of een chemisch middel.
Brandwonden door aanraking met chemische stoffen
Chemische stoffen zijn binnen een bedrijf heel erg nuttig. Door hun agressieve eigenschappen kunnen ze bijvoorbeeld machines van binnen schoonmaken. Je kunt je voorstellen dat deze stoffen op een huid heel wat schade kunnen veroorzaken.
Een fabrikant van chemische stoffen moet bij zijn product een veiligheidsinformatieblad leveren. Zorg dus dat je weet waar deze informatie zich binnen jouw bedrijf bevindt.
Bij chemische stoffen handel je als volgt:
Zorg dat de veiligheid van jou en het slachtoffer voorop staat. Kijk dus uit dat jullie geen (hete) gassen en dampen inademen.
Draag beschermende handschoenen. Heb je deze niet, laat het slachtoffer spoelen en zijn kleding verwijderen, en wacht op professionele hulp.
Spoel het slachtoffer minimaal 30 minuten af en laat het spoelwater zo min mogelijk over de rest van het lichaam lopen. Gebruik een douche, emmers water, een brandslang of een tuinslang.
Tijdens het spoelen heb je tijd om de kleding en schoenen te verwijderen.
Na het koelen dek je de wond steriel af met metaline.
Verbranding van gezicht en luchtwegen
Als iemand zijn gezicht heeft verbrand, is het heel goed mogelijk dat ook de luchtweg is verbrand. Het slachtoffer kan hees worden en ademhalingsproblemen krijgen.
Bij verbrandingen aan het gezicht handel je als volgt:
Alarmeer 1-1-2 (direct of via het interne alarmnummer).
Zet het slachtoffer onder de douche en koel hem.
Bij verbranding aan de luchtweg koel en vervoer je het slachtoffer halfzittend.(Bij voorkeur met een ambulance).
Laat het behandelen en het vervoeren over aan het ambulancepersoneel.
Help de Nederlandse Brandwonden Stichting brandwonden voorkomen en het leed ten gevolge van brandwonden tot een minimum te beperken. Word donateur!
